DOLAR 13,8533
EURO 15,6993
ALTIN 798,694
BIST 2025,14
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul °C

Hem zenginin hem fakirin yemeği menemen nasıl doğdu?

Dünya’dan Gökhan Turhan’ın yazısından alıntı Anadolu mutfağının demirbaşı nedir diye sorarsanız, domates olduğunu söyleyebilirim. Çabucak …

Hem zenginin hem fakirin yemeği menemen nasıl doğdu?
A+
A-

Dünya’dan Gökhan Turhan’ın yazısından alıntı

Anadolu mutfağının demirbaşı nedir diye sorarsanız, domates olduğunu söyleyebilirim. Çabucak çabucak her yemeğe lezzetini veren domates hakkında birkaç haftadır sizlerle bilgiler paylaşıyorum.

Amerika kıtasında doğan ve 16’ncı yüzyılda Avrupa’ya ve literatüre Altın Elma olarak giren domateste, Türkiye’nin en kıymetli üreticilerden biri olduğunu sizlere daha evvel bahsetmiştim.

20’nci yüzyıla kadar resmi kayıtlarda bulunmayan domatesin üretimi 1900’lü yılların başında Adana’da başlıyor. İzmir’deki Ticaret ve Zahire Borsası kayıtlarına nazaran kentte yetişmeye başlayan domatesin Menemen ilçesinde üretildiğinden bahsedilir.

İzmir’de yayın yapan Hizmet Gazetesi’nin 25 Mayıs 1927 tarihli nüshasında “Menemen’de birinci mahsul” başlıklı haber, kentte üretim yapıldığını doğrular. O günkü haberde motamot şu tabirler yer alır: “Menemen Kazası, tıpkı Türkiye genelinde olduğu üzere tam bir tarım bölgesidir.

O denli ki, çiftçiler birinci mahsullerine çok kıymet vermişler ve bu kıymeti değişik formlarda göstermişlerdi. Buna Menemen’den bir örnek, Ticaret ve Zahire Borsası’nın açılış yılı olan 1927 yılından verilebilir. Menemen’de birinci mahsul domates, Nizamizade Kadri Efendi tarafından yetiştirilmiştir. Kadri Efendi, Taşhan’a getirdiği bir okka domatesi (1.282 gr.) müzayedeye koyarak üç yüz kuruşa Bahçıvan Hafız Mustafa Efendi’ye ihale etmiştir.”

Domates ile birkaç haftadır süren maceramızı geçen hafta ketçap ile devam ettirmiştik. Bu hafta bahse İzmir’in Menemen ilçesinden girdiğimiz için de kahvaltının en güzel üyesi menemen ile son noktayı koyalım.

Soğanlı olup olmamasının bile gündem yarattığı menemen, her ne kadar varlıklı yemeği üzere görünmese de, kahvaltıyı zenginleştiren seçkin yemeklerdendir. Birtakım yörelerde kahvaltıda yapılan tek yemek olan menemenin öyküsü aslında bir göç ve yokluk kıssasıdır.

Et ve patatesin yerine soğan ve yumurta

Birinci Dünya Savaşı’nın 1918 yılında sona ermesi mübadele sürecinin de başlamasına neden oluyor. Yunanistan’daki Türklerin anavatana, Türkiye’deki Rumların Yunanistan’a yanlışsız başlattığı bu göç dalgası, beraberinde birtakım yemeklerin de yer değiştirmesine neden olur.

İzmir’de bulunan Rumlarla, Girit’te bulunan Girit Türkleri yer değiştirirken, Adadaki Türkler “etli domates yemeği”ni de beraberinde getirir. Domatesleri güzelce kavurduktan sonra içine patates ve kırmızı et ekleyerek yapılan bu yemeğin, savaşın yokluğuyla içeriğinde değişimi de kaçınılmaz olur.

Savaş yorgunluğunun yarattığı sefalet ile et ve patates, bu yemekten çıkar ve yerini Daha ucuz lakin besin pahası yüksek yumurta ve soğana bırakır.

Her sofrada kendine yer buluyor

Menemen halkının çok sevdiği işte bu yemek vakitle kente gelenler tarafından tadılır ve beğeni Anadolu’nun öbür kentlerine kadar ulaşır. İsmi da ‘Menemen yemeği’ olarak literatüre giren bu yemek, zenginin ve yoksulun, emekçinin ve işverenin, Batı’nın ve Doğu’nun buluşma noktası haline gelir.

Menemen bir göç kıssasıdır. Bugün de; 18 Aralık Dünya Göçmenler Günü. Aile büyüklerimiz savaş sonunda o göç dalgasının yarattığı hasretle geldi bu topraklara. Menemeni yerken, hem yemeğin lezzetini hem de kıssasını sizlerle paylaşmak istedim.


ETİKETLER: , , , ,
YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.