DOLAR 8,7075
EURO 10,4072
ALTIN 497,389
BIST 1410,79
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 27°C
Parçalı Bulutlu

İçerde politika faizini indirmekle Türkiye’nin ‘risk primi’ düşmez

Güldağ: Bu hafta kur tarafını hayli dalgalandıran gelişmeler oldu. Cumhurbaşkanı hafta içi TRT’de katıldığı programda değerli açıklamalar yaptı …

İçerde politika faizini indirmekle Türkiye’nin ‘risk primi’ düşmez
A+
A-

Güldağ: Bu hafta kur tarafını hayli dalgalandıran gelişmeler oldu. Cumhurbaşkanı hafta içi TRT’de katıldığı programda değerli açıklamalar yaptı. Tabi birçok tabire yer verdi. Fakat asıl “Merkez Bankası liderimle görüştüm, faizi düşürmemiz şart” kelamları, söylendiği andan itibaren piyasayı dalgalandırdı. Dolar bir orta 8.80’nin üzerine çıktı. Açıklama piyasaya yaramadı. Zati bu tıp açıklamaların piyasaya ya da bir bütün olarak iktisada yaradığını hiç görmedim. Merkez Bankası’nın fiyat istikrarını sağlama vazifesine yardımcı olduğunu görmedim. Faizlerin yüksek olduğu yanlışsız tabi. Düşmesi gerektiği de o denli… Ancak bunun ne vakit ve nasıl söylendiği çok kıymetli. Şartları var mı? Keşke her istediğimizde faizler düşse… Ayrıyeten maalesef lisan bakımından da, ‘Başkanımla konuştum’ üzere bir çerçevede değerlendirildiğinde, sapla saman derhal birbirine karışıyor, mevcut algılar güçleniyor. Gerçek ne olursa olsun… Merkez Bankası’nın bağımsız olarak bu bahiste bir karar veremediği algısı varken, bunu daha da güçlendirecek bir telaffuz, ister istemez başları karıştırıyor. Tansiyonu yükseltiyor, durduk yere…

Ağaoğlu: Katılmamak elde değil. Bir taraftan COVID-19 sıkıntısını yavaş yavaş aşmaya başladığımız, sokağa çıkmaya başladığımız, birbirimizi özledik görüşmeye başlayacağımız, moral bulacağımız bir süreçte bu türlü bir gerilimi yaşamak çok gerekli miydi? Değildi. Faizleri düşüreceğiz dediğiniz vakit, biz hangi faizlerden kelam ediyoruz diye bir bakmak lazım. TL faizlerinden kelam ediyor olduğumuzda evet bizim Merkez Bankası’nın uhdesinde olan bir faiz ortamı ve bunu siz istediğiniz düzeyde belirleyebilirsiniz. İstediğiniz düzeyde belirlersiniz belirlemesine de piyasanın buna reaksiyonları ve bireylerin buna nasıl bakacağını düşünmeniz lazım.

Güldağ: Ayıkla artık pirincin taşını noktasına getiriveriyor piyasayı. Bu tipten ek gerilimlere hiç muhtaçlığımız yok diye düşünüyorum. TL faizlere özel bir vurgu yaptın…

Ağaoğlu: Evet zira faizlerden kelam ederken aslına bakarsanız ben sırf TL faizlerinden kelam etmiyorum. Geçen hafta konuştuk. İki şirketimiz yurtdışında eurobond ihraç etti. 9,5 faizle dolar borçlandılar. Dünyada faizlerin yüzde 0.25 olduğu bir ortamda… Burada bir düşünmek lazım. Bu şirketlerin faizini ben nasıl aşağı çekerim diye. Yarın öbür gün 2-3 şirketimizin daha eurobond ihracı var. İşin makûs tarafı haziran ayı değerli dış borç ödemelerinin olduğu bir ay. Tam da o ayın başında bu türlü bir kelam ettiğimiz takdirde, bu Türkiye’nin risk primini olumlu mu olumsuz mu etkileyecek diye baktığımızda katiyen olumlu etkilemeyeceği aşikar.

Güldağ: Kim söylerse söylesin bunun tesirlerini görmezden gelemeyiz. Doğrusu ben bu söz bir kusur mıydı, bir siyaset mıydı bilmiyorum tam fakat içeride faizleri düşürmekle risk primlerimizi düşürmenin mümkün olamayacağını biliyorum. Münasebetiyle, ne CDS’leri ne de yurt dışında borçlanma faizimizi bu formda aşağıya çekebiliriz. Gerçeklerle arbede etmenin faydası yok. Hatırlarsan bir periyot de, Hazine ihalelerinde faiz oranlarını beğenmiyorduk. İhaleleri iptal ediyorduk. Sonra 5 Nisan Kararları’na geldik. 1994’te Tansu Çiller devrinde…

Ağaoğlu: İtimadı hüsrana uğratacak lafl ar ettiğinizde şirketler yüzde 9,5’le borçlanıyor. Hangi periyot olursa olsun. Faizden kelam ederken, aslında bakarsanız Türkiye’nin risk priminden kelam ediyoruz. Türkiye’nin risk priminin düşmesi lazım evvel. Bunun düşmesi için de derli toplu, daha farklı bir bakış açısının gelmiş olması gerekir. Nereden biliyorsun derseniz, zira daha evvelce denedik.

Güldağ: Neyse, sonraki gün Merkez Bankası Lideri Kavcıoğlu, “Faizi enflasyonun üzerinde tutma kararlılığımız devam edecek” dedi.

Ağaoğlu: “Piyasalardaki haklı bir münasebete dayanmayan erken gevşeme beklentilerinin tümüyle ortadan kalkması gerekiyor” da dedi…

Güldağ: Evet, böylece kısmen dengelendi kurlar lakin tabi açıklama öncesindeki düzeyine dönmedi. Bir de biliyorsun, bu fiyatların adeta hafızası var. Bir fiyat bir yere bir kere çıktı mı, düşse de bir süre sonra tekrar o kapıları çalıyor. Bunu da bilmemiz lazım…

Ağaoğlu: O denli… Başımızı kuma gömmekle bu problemleri aşamıyorsunuz.

Güldağ: Âlâ söyledin. Mesela bakıyoruz bankaların günlük raporlarında bu mevzu yer almadı. Sen eski bankacısın. Akıl erdirebiliyor musun?

Ağaoğlu: Hakikat, kimi bankaların günlük raporlarında bu kur hareketi yer almadı bile. Artık, yer almaması bu hareketin olmadığı manasına mı geliyor? Biraz konuşuyor, tartışıyor olmamız lazım.

Güldağ: Her şeyi konuşabiliyor olmamız lazım. Lisanımıza dikkat ederek…

Ağaoğlu: Üzerine konuştuğumuz alanlar kelamın, cümlelerde küçük nüansların bile kıymetli olduğu, fark yarattığı yerlerdir. Piyasayı yönetmek biraz sanatkar, biraz da zanaatkar işidir.

Güldağ: Siyasetçi da olsanız, uzman da olsanız, usta da olsanız… Zira sonuçta kayıp, ülkenin kaybı oluyor. Hepimizin cebinden çıkıyor.

Ağaoğlu: Hepimizin cebinden deyince konuşmalarda dikkatini çekmiştir bir karışıklık da var. Zelzelenin yaralarını sarmak için yapılan harcamalarla ilgili… Merkez Bankası’ndan bu harcamalar yapılmaz, Hazine’den yapılır. Hazine bunları borçlanarak yapar. Siz Hazine’nin borçlanması için Merkez Bankası’ndan kaynak kullanırsınız tekrar bir yerde kayda geçer. Fakat Merkez Bankası’nın rezervleri mesela Van zelzelesi için kullanılmış olamaz, olmamalıydı. Burada kullanılması gereken Hazine kaynakları… Hazine’nin kaynakları yoksa ya vergileri artırırsınız, ya borçlanmayı artırırsınız. Lakin sonuçta şeff af ve herkesin takip ettiği bir mali yapıyı ortaya koyarsınız ki insanların inancı yerine gelsin.

Güldağ: Bir de kuru üstte tutmak için âlâ oldu diyenler var…

Ağaoğlu: ‘Rekabetçi kur’ diye bir şey de kelam konusu değil artık Türkiye’de. 100 dolarlık ihracat için 70 dolar ithalat yapan bir ülkeyiz biz. 30 dolar ne kadar rekabet yaratır bize?

Güldağ: Çok teşekkür ederim. Asıl bunları konuşmamız lazım. İmalatçılarımız hala hammaddeye gereğince erişememekten yakınıyor. Hem de katma kıymeti en yüksek bölümlerde.

Petrolde 80 doları gösterecekler

Güldağ: Sayın Ağaoğlu, emtiada bakıyorum fiyatlar hala yüksek. Konteyner krizinde evvel bir ferahlar üzere olduk. Çin’den Avrupa’ya konteyner fiyatı 8200’lerden 7000 dolarlara geliyordu ki, tekrar 10 bin doların üzerine çıktı. Konteyner krizinde bir nevi ikinci dalga yaşanıyor. Petrolde de senin o dikkat çektiğin siyasi manipülasyon güya hala sonuç vermeye devam ediyormuş üzere görünüyor. OPEC+’nın kararları bence bunu bir kere daha gösterdi. Çok kısa bir toplantıyla, adeta şipşak karar alıp fiyatı yüksek tutmanın yolunu buldular. Brent petrolün varili 70 doların üstüne çıktı. Son iki yılın tepesini gördü. Artık deniliyor ki, İran da muahedeyi yapıp piyasaya girse bile petrol fiyatlarını aşağı çekecek bir noktada değiliz. Milletlerarası Güç Ajansı Lideri Fatih Birol’a baktım o da misal şeyler söylüyor, COVID-19 sonrası iktisatların toparlanmasıyla birlikte bir iştah var diyor. OPEC+ da söylüyor onu esasen, stoklarda bir azalma var diyor. Sen işin içindesin. Petrol fiyatı nasıl seyredecek? Bu enflasyon, cari açık her bakımdan Türkiye açısından değerli diye de soruyorum. İran’ın elinde çok fazla meyyit stok yok.

Ağaoğlu: Ziyadesiyle kıymetli tabi, haklısın. Şöyle söyleyeyim: İran bir evvelki, yani Obama periyodunda imzalandığı sırada 85 milyon varil bir stokla giriyordu muahedeye, şu anda bunun yaklaşık 40 milyon varil olduğu varsayılıyor. Yani neredeyse yarısı kadar bir stoku var. O periyot 85 milyon varili alabilmek için neredeyse petrolü 30 doların altına düşürmüştü piyasa, ki İran mutabakatı geliyor, bu muahede gelince biz İran’ın elindeki malı ucuza kapatalım halinde genel konsensüs vardı. Başarılı de oldular. Bugün geldiğimiz noktada İran’ın elinde çok fazla meyyit stok yok. Yahut piyasaya süratli girecek bir stok yok. Koronavirüs periyodunda OPEC’in de başarılı manipülasyonu diyeyim, petrol fiyatını üstte tutmayı başardılar. Kimse de karşılarında duramadı, doğal olarak hala daha ekonomiler çalışıyor. Dahası toparlanıyorlar… Güç faturamızı 4 milyar dolar artırabilir Hala daha İran geldiğinde, 1 buçuk milyon varil günlük artış hesaplanıyor. Zira İran’ın yatırım yapması gerekiyor o petrolün daha fazla üretilebilmesi için, o yatırım da vakit alacak bir şey. Lakin bu yatırımı yavaş yavaş geldikçe kademeli bir arz artışı olabilir beklentisi var. Lakin ben onun hepsini geçtim hala daha bu manipülasyon kısmının yüklü olarak çalıştığını, işin farklı tarafının da, ben teknik tahlilden baktığım için bir çok şeye, zira oradaki teknik tahlilin temel varsayımı fiyat her türlü bilgiyi içerir. Bu varsayımdan yola çıkar, ona nazaran geçmişteki hareketlerden yola çıkarak geleceği kestirim etmeye yarayan bir metottur. Yani bu fiyat her şeyi içerir mantığı; manipülasyonu, talep, stok, İran ve siyaset dediğimiz vakit aslında bir de piyasalar var. Piyasalardaki konumlar var ve bunlar daha boş almadılar. Şimdi daha kısa duruma dönmediler yahut azaltmadılar durumunu. Benim gördüğüm kadarıyla iki teknik düzey var. Birisi 80 dolar. Bunu raporlar da yazıyor. 80 doları gösterecekler burada diye düşünüyorum. Başkası de 75,5 dolar. 75,5 dolar kısa yahut daha zayıf bir direnç fakat 80 dolar değerli bir direnç. İşin ilginci dalga teorisine nazaran baktığımızda şu anda 5. dalgadayız. Ben 80 doları görüp piyasanın döneceğini varsayacağım artık. Çok eski hesap 10 dolarlık petrol artışı Türkiye’nin güç faturasını 4 milyar dolar artırıyor. Yeni hesabı da yaparız. Fakat asıl yenilenebilir güce çok daha erken ve daha ağır yönelmemiz gerekiyordu.

Enflasyon düşüşe geçti demek için şimdi çok erken

Güldağ: Mayıs ayı enflasyonu açıklandı. Yıllık bazda bir gerileme var. Aylık olarak 0.89 geldi enflasyon. Yıllık TÜFE 17.14’ten 16.59’a indi….

Ağaoğlu: Doğrusu beklentilerin oldukça altında geldi. Piyasada beklentilerin en düşüğü yüzde 1’di…

Güldağ: Evet, sürpriz denilebilir herhahalde zira varsayımlar daha üste uzanıyordu…

Ağaoğlu: 1.5-1.7 ortasındaydı iddialar… Benim iddiam biraz daha da üstteydi. Zira benim ıspanak-ceviz endeksim bana daha yüksek enflasyon oranlarını söylüyor.

Güldağ: Akaryakıt, mazot artırımı üzere enflasyona üst gerçek tesir edecek büyük kalemler de vardı. Herhalde akaryakıt artırımının 20’sinde gelmesi nedeniyle ayın sayılarına çok tesir etmedi. Fiyatlar çoklukla iki kez alınıyor. 20’sinden evvel toplandıysa bu aya yansımamış olabilir. Tabi bir de 17 günlük kapanma tesirli oldu diyebiliriz. Yaş zerzevat ve meyve de fiyat almadı. Hatta ucuzladı kimi eserlerde. Haziranda mayısın iki katı enflasyon gelebilir

Ağaoğlu: Pekala ne bekliyorsun, önümüzdeki aylarda?

Güldağ: Tahminen mayısın iki katı enflasyon görebiliriz aylık bazda haziran ayında. Haziran, temmuz, ağustos aylarında düşüş beklemiyorum. Kurlardaki artışı da hesaba katarsak.

Ağaoğlu: TÜFE ile Yİ-ÜFE ortasındaki makasa da dikkat çekelim. ÜFE geçen ay TÜFE’nin 18 puan üzerine çıkmıştı. Artık 21.74. Neredeyse 22 puan üzerinde…

Güldağ: Evet, bu türlü bakınca, haziran, temmuz ve ağustosta baz tesiri aykırı çalışabilir. Haziran aylık TÜFE 1.13’tü geçen yıl. Temmuz 0.58, ağustos 0.86. Artık enflasyon düşüşye geçti diyemiyoruz. Tersine 20’ye gerçek yükselme tehlikesi var bence.

Ağaoğlu: Bu işin birinci kısmı. Artık siz enflasyonu gerçek manada düşürmediğinizde, ki buradaki açmazımız bana nazaran enflasyon-faiz, faiz-enflasyon denklemindeki yıllara sari olan bir mutakabatsızlığımız var. Faizleri düşürdüğümüz an ne olduğunu artık biliyor olmamız ve buradaki davranış biçimleri temelde değişmediği takdirde bunun daima tekrarlanacağını da artık anlamış olmamız lazım.

CDS primlerimizi NATO’da mutabakat düşürür

Güldağ: Faizler için şunu söyleyeyim yalnızca, şayet Lider Şahap Kavcıoğlu’ndan, mealen söylüyorum, ‘faiz çabucak düşmez’ açıklaması gelmeseydi, enflasyon sayısı açıklandıktan sonra, Cumhurbaşkanı’nın o açıklamasıyla birlikte değerlendirince piyasada ‘haziranda faiz indirilir’ niyeti şekillenecekti. Lakin gördüğüm şu anda 17 Haziran’daki Para Siyaseti Konseyi’nden bir faiz indirimi beklenmiyor. CDS primlerimiz düşmese de çıkmayacak da…

Ağaoğlu: Türkiye’nin risk primini aşağı düşürecek en kıymetli olay önümüzdeki hafta yapılacak NATO Doruğu. Evet Rus teknisyenleri gönderdik ancak esasen gideceklerdi. Biz öğrendik artık kullanmayı diye varsayıyorum. Lakin burada Biden ile S-400’ler konusunda nasıl bir yol kat edilecek? NATO’nun bu mevzudaki hali ne olacak? Zira NATO Türkiye için değerli, Türkiye NATO için kıymetli. Bunların hepsini bir ortaya getirdiğimizde oradan çıkacak bir haber rahatlatıcı, nefes aldırıcı olur diye düşünüyorum. Aksi taktirde bu gerilimin bize çok da yarar getireceğini düşünmüyorum.


YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.